22 October 26
Alles over de avondroutine: wat is belangrijk en wat helpt om de overgang naar slaap comfortabel te maken?
Een rustige en voorspelbare avondroutine is misschien wel de meest onderschatte slaaptip. Het klinkt als iets simpels, maar heeft een heel groot effect. Een fijne avondroutine hoeft helemaal niet lang of ingewikkeld te zijn. Het belangrijkste is dat je kindje weet wat er gaat gebeuren en de kans krijgt om stap voor stap van de drukte van de dag naar de rust van de nacht te schakelen. En dat je daar als ouder de volledige aandacht voor hebt. Want hoe die avond verloopt, begint eigenlijk al veel eerder: de prikkels van een hele dag spelen en ontdekken bepalen mede hoe makkelijk je kindje 's avonds tot rust komt. Maar wat maakt een avondroutine nu echt prettig en wat kun je beter achterwege laten? Wij zetten de belangrijkste punten voor je op een rij.
Waarom een avondroutine belangrijk is Overdag krijgt je kindje ontzettend veel prikkels te verwerken. Spelen, ontdekken, eten, praten, bewegen en alles wat er om hem heen gebeurt. Daarom is het belangrijk dat je kindje de kans krijgt om zijn of haar hoofdje weer rustig te krijgen voordat ze naar bed gaan. Hierdoor kan je kindje makkelijker in slaap vallen.
Een herkenbare avondroutine helpt je kindje om te voorspellen wat er komt. En voorspelbaarheid zorgt voor veiligheid. Veiligheid zorgt er vervolgens weer voor dat je kindje makkelijker in slaap kan vallen. Niet alleen voor je kindje is een vaste, herkenbare avondroutine fijn, ook voor jou als ouder is een vaste routine prettig. Je hoeft niet iedere avond opnieuw te onderhandelen over de volgorde of te bedenken wat er nog moet gebeuren.
Een hele dag spelen en ontdekken: wat doet dat met slaap?Voor een kindje is bijna alles nieuw. Een wandeling, een bezoekje aan opa en oma, een dagje op de opvang, een nieuw geluid of een nieuw speeltje: het is allemaal leuk en leerzaam, maar het vraagt ook veel van dat kleine hoofdje. Alle indrukken van de dag moeten verwerkt worden, en een groot deel daarvan gebeurt tijdens de slaap.
Spelen en ontdekken horen dus bij een goede dag én bij een goede nacht. Een dag vol beweging, daglicht en nieuwe ervaringen helpt je kindje om 's avonds ook echt moe te worden. Maar het gaat om de balans. Een dag die vol zit met prikkels kan ervoor zorgen dat je kindje aan het eind van de dag overprikkeld raakt. Je ziet dat vaak terug in huilerig, druk of juist hangerig gedrag, en het kan het inslapen lastiger maken of zorgen voor een onrustigere nacht.
Zo houd je overdag de balans:• Wissel actieve en rustige momenten afEen rustig moment thuis na een leuk uitstapje of een drukke ochtend zorgt voor een goede balans tussen nieuwe prikkels en rust.• Kijk naar het totaalHet gaat niet alleen om de grote dingen. Voor ons is boodschappen doen misschien even een snelle stop, maar voor een kindje een uitje opzich.• Plan ook overdag rust inDutjes en rustmomenten helpen je kindje om prikkels tussendoor te verwerken, zodat niet alles pas 's avonds naar boven komt.• Ga naar buitenDaglicht en beweging helpen het slaapritme van je kindje en geven alle ruimte om te ontdekken.• Stem je avond af op je dagWas het een dag vol spelen en ontdekken? Dan mag de avondroutine gerust wat eerder beginnen.
Wat maakt een goede avondroutine?Houd de volgorde voorspelbaarHet hoeft geen strak schema op de minuut te zijn. Een vaste volgorde is belangrijker dan een exact tijdstip. Bijvoorbeeld: opruimen, wassen of in bad, pyjama aan, tandenpoetsen, boekje lezen en naar bed. Je kindje leert zo de signalen herkennen die bij bedtijd horen.
Bouw de avond rustig afGeef je kindje de tijd om af te schakelen. Kies in het laatste halfuur voor rustigere activiteiten en vermijd wilde spelletjes vlak voor bedtijd. Een boekje lezen, samen knuffelen of rustig praten zijn voorbeelden van activiteiten die passen bij deze overgang.
Beperk prikkelsFel licht, veel geluid en druk spel maken het lastiger om van actief naar rustig te schakelen. Dim waar mogelijk het licht en houd de slaapkamer rustig. Schermen kun je in het laatste deel van de avond beter achterwege laten. We adviseren in elk geval één uur voor bedtijd geen schermen meer aan te hebben staan. Was het een drukke dag vol spelen en ontdekken? Dan helpt het extra om de avond overzichtelijk en rustig te houden.
Houd het ritueel kort en haalbaarEen avondroutine hoeft geen programma van een uur te zijn. Sterker nog: hoe langer de routine, hoe groter de kans dat er ruimte ontstaat voor uitstelgedrag. Kies een paar vaste onderdelen die bij jullie passen en houd het overzichtelijk. Een kort, herkenbaar ritueel werkt vaak beter dan een lange reeks activiteiten.
Geef je kindje kleine keuzesEen vaste routine betekent niet dat je kindje nergens over mag beslissen. Juist kleine keuzes kunnen helpen om de overgang soepeler te laten verlopen. Bijvoorbeeld: 'Wil je de blauwe of de groene pyjama aan?' of 'Zullen we één of twee boekjes lezen?' Jij bepaalt de kaders, je kindje krijgt daarbinnen wat regie.
Kijk naar je kindje, niet alleen naar de klokEen vaste bedtijd is handig, maar kinderen zijn geen robots. Kijk ook naar signalen van vermoeidheid. Wordt je kindje hangerig, prikkelbaar, drukker of juist stiller? Dan kan het verstandig zijn om eerder aan de avondroutine te beginnen. Wacht je te lang, dan kan je kindje juist oververmoeid raken en moeilijker tot rust komen.Smoesjes tijdens bedtijdNog een slokje water. Nog een knuffel. Nog een verhaaltje. Nog even plassen. Zodra een kindje doorheeft dat er na 'welterusten' nog van alles mogelijk is, kan het bedtijdritueel eindeloos worden. Probeer daarom duidelijk te zijn over wat onderdeel is van de routine en wat daarna niet meer gebeurt. Je kunt bijvoorbeeld vooraf zeggen: 'We lezen twee boekjes, daarna gaat het licht uit.' Vervolgens houd je je rustig en consequent aan die afspraak.
Van drukke dag naar rustige nachtEen fijne avondroutine draait uiteindelijk om drie dingen: voorspelbaarheid, weinig prikkels en voldoende tijd om af te schakelen. Je hoeft daarvoor geen uitgebreid ritueel te bedenken. Een paar vaste stappen die iedere avond ongeveer hetzelfde verlopen, kunnen al veel rust geven. Houd er ook rekening mee dat de avond niet los staat van de dag: hoe meer je kindje overdag heeft gespeeld en ontdekt, hoe meer rust het 's avonds nodig heeft.Maak het dus vooral niet ingewikkelder dan nodig. Samen opruimen, pyjama aan, tandenpoetsen, een boekje en een knuffel. Daarna is het tijd om te slapen. Juist die herhaling maakt bedtijd voor je kindje herkenbaar en vertrouwd.
Tamara & Glynis van Slaapkops


